Terugblik Wolgacruise (Moskou)

Afbeeldingsresultaat voor guide nathalie moskou
Dit is niet onze “Natalie”…

Na het ontbijt staat de autobus met onze vaste Nederlandsstalige gids Elena én de plaatselijke gids Natalia (Engelstalig) te wachten om ons naar het centrum te brengen. Natalia… We moesten even denken aan Gilbert Bécauds gids Nathalie… Niet dat er enige fysische gelijkenis is – integendeel. Ze zat vooraan achter de buschauffeur, onze Natalia, en heel even vroegen we ons af of een poetsvrouw de bus nog een keer op netheid controleerde. Fout gedacht. Niet alleen schone schijn bedriegt. Natalia zag er met haar plat breed Tataars gezicht, kleine diepliggende ogen en dun piekjeshaar, met haar gedrongen gestalte, niet bijster aantrekkelijk of intelligent uit. Eerder als het lelijke zusje van van Nina Chroestjov … ook niet bepaald een schoonheid.

Gerelateerde afbeelding
Zo ongeveer – maar dan minder opgepoetst – zag onze Natalia eruit… we bedoelen de vrouwspersoon rechts naast de knappe Jackie Kennedy

Natalia bleek echter een onuitputtelijke bron van kennis: feiten, data, geschiedenis… zonder een morzel spiekbriefje bleef ze maar doorgaan over eender wat waarop haar oog viel. En op haar breed-voetbed-sandalen liep ze als een sneltrein door de stad. Waarschijnlijk nog gedrild in goede ouwe Sovjettijden. Want bij al haar kennis – die werkelijk quasi oneindig was – kon ze het niet laten haar stad, resp. land, herhaaldelijk de hemel in te prijzen. Haar mantra “Beautiful” blijft voor altijd met Natalia en Moskou verbonden. Voor ons gezelschap: geen probleem, maar het contrast tussen haar en Elena was hemelsgroot. Niet alleen qua uiterlijk, maar ook qua politieke indoctrinatie. Dit gezegd zijnde… Natalia was desondanks een kei van een gids.

Tijdens de rit naar het centrum van Moskou wees ze ons alle gebouwen en standbeelden, alle bruggen en fabrieken, alle winkels en bedrijven aan. Gaf de herkomst en de toekomst weer. En ja, de te verwachten betonnen blokken, grijs en quasi bouwvallig, staan er nog. Eigenlijk waren het noodwoningen, snel-snel opgericht om een oplossing te bieden voor de woningnood. Ze hadden al 30-40 jaar geleden afgebroken moeten worden, maar ze staan er nog. Niet allemaal, stilaan wordt de een na de ander vervangen door… nieuwe betonnen dozen met honderden appartementen. Opvallend: waar er een balkon voorzien was, werd dit door een doe-het-zelf bouwsel vervolmaakt, zodat de woning uitgebreid werd met een “veranda”. Eigenlijk een ruimte om de vuilbak te zetten of de was te drogen. Mooi is anders. Blijkt dat noch de huisbaas, noch de stedelijke overheid hier graten in zien. Je hoeft zelfs geen toelating te vragen. Tuinwijken met alleenstaande woningen zijn onbestaande; rijtjeswoningen idem dito. Gebouwd wordt in de hoogte. Vele Moskovieten (en andere Russische stedelingen) hebben of huren een datscha (een buitenhuisje, dat zowel een houten/plastic hok als een volwaardig huis kan zijn). Ze trekken met heel het gezin op vrijdagavond erheen en blijven er tot zondagavond, beladen als muilezels. D.w.z. in de zomer en die is korter dan bij ons. Kinderen hebben drie maanden vakantie en verblijven dan bij hun grootouders in de datscha; hun ouders komen hen in het weekeinde bezoeken. En ja, men heeft in Rusland nog respect voor ouderen. Ligt er waarschijnlijk aan dat een meerderheid der kinderen door hun grootouders opgevoed worden. Noodgedwongen. Ook van de kant der grootouders, want hun pensioentje is zo karig dat ze moeilijk alleen een woning kunnen huren. Talrijke gepensioneerden blijven dan ook werken na het bereiken van de pensioenleeftijd. Zo ook onze Natalia, die weliswaar een indrukwekkende carrière als tolk bij o.a. Olympische Spelen, bij vergaderingen der wereldpolitiek, bij officiële Russische ontvangsten en onderhandelingen mocht optekenen, maar die zich verplicht zag na haar pensioen te blijven werken als Engelstalige gids in Moskou. A propos: respect voor ouderen en zwakkeren: in de metro staan jonge mensen – en niet zo heel jonge mensen – nog op, staan hun plaats af, aan ouderen, aan zwangere vrouwen, aan reizigers met een wandelstok. Spontaan, zoals het vroeger bij ons gebruikelijk was.

Waar we bij de berekening van ons vakantiebudget geen rekening mee gehouden hebben – het wordt dan ook niet uitdrukkelijk in de verf gezet – is dat je voor alle diensten drinkgeld moet geven. Niet voor publieke diensten zoals openbaar vervoer, maar wel voor bv. gidsen, tolken, buschauffeurs van uitstapjes, voor diensters… en voor heel de bemanning van de Chicherin. We hebben nog niet uitgerekend hoeveel we daaraan besteed hebben, maar het zal toch wel in de buurt van 200 euro per persoon komen… of meer.

Tussen al die blokken met appartementen wordt groen voorzien: parken en speelpleintjes voor kinderen. Naar verluidt ook winkels binnenin zo’n gebouw, die echter van buitenuit onzichtbaar zijn. Moskou heeft een goed functionerend openbaar vervoer: de metro is legendarisch, maar er rijden ook trolleybussen, trams en gewone bussen. Het is de bedoeling alle vervoer boven de grond met e-bussen te vervangen. Raar: een tramhalte met sporen in het midden van de straat heeft geen eigen verhoogde opstapplaats. De weg loopt gewoon door, met slechts een geel zigzag-streep om aan te duiden dat daar passagiers kunnen in- en uitstappen. En nog merkwaardiger: de automobilisten hebben er respect voor. Trouwens in Moskou valt het gedisciplineerd rijden op én de talrijke dure westerse auto’s, of beter: westerse merken want van velen van hen worden in Rusland geproduceerd. Sancties? Laat ons niet lachen… BMW, VW, Ford, Opel, Mercedes… en niet de goedkoopste versies, zoals bv. de Maybach Mercedes, de carrosserie in een decente kleur, liefst zwart. Aan de achterste cijfers van de nummerplaat kan je zien in welke stad, district de auto ingeschreven werd. En – opvallend – de nummerplaten zijn in ons schrift, niet in het Cyrillisch, omdat de wagen ook in het buitenland moet kunnen rijden.

Moskou is immens groot: 2511 km2. Ter vergelijking: het Brussels Hoofdstedelijk Gewest beslaat 161 km2. Antwerpen: 204.5 km2. Autobanen hebben 2 x 3 rijvakken. Officieel zijn er 12.5 miljoen inwoners – in werkelijkheid ca. 15 miljoen (… illegale “gastarbeiders” uit voormalige Sovjetrepublieken).

Plan uit 1930: met 9 Zusters

Keren we terug naar de kennismaking met Moskou. Een rondrit door de stad geeft een eerste indruk met de deskundige spraakwaterval Natalia aan de micro. We leren over de 7 Zusters, of 7 Taarten, de bekende torengebouwen opgericht op bevel van Stalin, die de roem van Rusland moesten uitdragen. Oorspronkelijk waren er 9 gepland (Wikipedia) Als je lang genoeg wacht worden de lelijkste gebouwen zelfs mooi. Ze werden allemaal gerestaureerd, gemoderniseerd, en kregen een eigentijdse functie (… woningen, universiteit, ministerie…) en horen nu tot het waarmerk van de stad. Natalia had een ander oorspronkelijk gepland aantal mee te delen: volgens haar hadden er eigenlijk 8 moeten staan om 8 eeuwen Moskou te vieren, maar toen dit niet lukte wegens te onstabiele ondergrond schakelde Stalin over op een andere redenering: 7 Zusters omdat Moskou op 7 heuvels zou gebouwd zijn. Jawel: Moskou… niet Rome. Si non e vero…

Hierboven: Voskresenskipoort aan de met aan de rechtse kant de kerk die afgebroken en heropgebouwd werd, zicht vanuit het Rode Plein

Stalin had nog meer plannen, afbraakplannen. Kerken, kloosters.. weg ermee. Romanovs… wie zijn in USSR-naam de Romanovs? Nooit van gehoord. Doodzwijgen is de boodschap. Historische gebouwen werden met de grond gelijk gemaakt, zoals de Voskresenskipoort die toegang gaf (geeft: werd heropgericht) tot het Rode Plein. De kerk (afbeelding hieronder) ernaast moest ook tegen de vlakte (intussen ook heropgericht), om grote, grotere, grootste militaire parades mogelijk te maken.

Kathedraal Moeder Gods van Kazan (naast de poort), afgebroken in 1936, heropgebouwd in 1990-93.

Trouwens: “Rood” staat hier niet voor de Sovjetkleur, ook niet voor de rode omwalling van het Kremlin, maar wel voor “mooi”. Kerken – voor zover ze niet afgebroken werden – kregen tijdens het Sovjettijdperk een andere bestemming: magazijn; wapenarsenaal, gemeentelijk centrum en zelfs… een schaatsbaan of een zwembad (St. Petersburg).

Afbeeldingsresultaat voor Rode Plein plan
Voskresenskipoort, langs de andere, de buitenkant, van het Rode Plein. Het groen-blauwe gebouwtje is een kapel waar talrijke gelovigen kaarsen komen branden. Rechts het cultuur-historisch museum: een aanrader!

We maken een wandeling over het Rode Plein. Kleiner dan we verwacht hadden. 330 m lang en 75 m breed. En we denken aan de waaghals Mathias Rust, die met zijn landing op het plein erin slaagde Rusland zwaar te vernederen. Aan de ene kant het historische, politieke Kremlin – aan de andere kant het warenhuis Gym/Gum (spreek uit “Goem”). Niet verheffend voor een communistische ziel… pure westerse spilzucht. Onbetaalbare luxe. We komen er later op terug. Voor vandaag sluiten we af wegens dringende huiselijke taken. Tot morgen.

Zogezegd

Citaat uit de reactie van Jan op het verwijt van mevrouw Kasja Ollongren (D66) dat er in het “mooie, vrije Nederland” nog steeds geen vrouw eerste minister(in) van het land mag of en kan worden… immers – zo pleit ze – “er gaat zo veel inspiratie van uit”.

“Precies met deze zelfde redenering kunnen we dus zeggen dat het tijd wordt voor een premier in een rolstoel, een albino-premier, een blinde premier, een premier met een derde bal, een dove premier, een partijloze premier, een veganistische premier, een transseksuele premier, een zwarte premier, een islamitische premier, een…”

Vrouwen werken dus inspirerend. Tja. Ook een manier om de seksueel getiinte reclame te verdedigen. Al zal dat wel niet Kasja’s bedoeling geweest zijn.

Terugblik Wolgacruise

Na een vermoeiende reis naar huis zullen we proberen onze indrukken neer te schrijven. Proberen… We hebben immers niets genoteerd. Met een open blik en grote nieuwsgierigheid naar alles gekeken, ons verwonderd en geprobeerd te verwerken. Beginnen we met Aeroflot. Het is héél lang geleden dat we met zo’n correcte, punctuele en verzorgde luchtvaartmaatschappij gevlogen hebben. Voor alle duidelijkheid, we vliegen altijd als gewone burgers zonder toeslag voor een duurdere klasse. Aeroflot bood ons moderne Boeings 737-800 (winglets = zuiniger). Tot iedereens verrassing kregen wij een menukaart met -keuze aangeboden, mét allerlei dranken, ook wijn, en koffie/thee. Bv. gerookte zalm vooraf en een warm gerecht (twee keuzes), een broodje én boterham, kaas. Geen plastic bestek, maar een metalen mes en vork. Blijkbaar zijn ze er gerust in dat er geen terroristen aan boord zullen plaats nemen die de piloten/bedienend personeel eventueel kunnen bedreigen en het vliegtuig in gevaar brengen. A propos cabinepersoneel: meer in aantal dan bij westerse maatschappijen gebruikelijk, voorkomend, meertalig en gekleed in vlotte rood-oranje pakjes.

Volgens gepland vluchtschema in Moskou geland. Bagage binnen een kwartier ter beschikking. We zijn met 14 Vlamingen uit verschillende provincies. Wachten op 11 Nederlanders die vanuit Schiphol vliegen – die zijn niet te spreken over de KLM-service… wegens een uitgedroogd stukje koude pizza als maaltijd.

In totaal 25 Lage Landers samen met gids Elena (zeg: “Jelena”) in de bus naar de Chicherin, die op een uur rijden afstand van de luchthaven in de Moskva ligt te wachten. Tja. Ook Moskou kent files. Dus wordt het diner noodgedwongen een uurtje later ingepland. Aan boord is er plaats voor zo’n 350 gasten: de meerderheid zijn Fransen, die dit op autoritaire wijze zullen laten merken, Duitsers, Britten, Canadezen en … 4 Ecuadorianen. Dappere wereldreizigers: slechts eentje van hen spreekt een eerder krampachtig Amerikaans/Engels. De 3 anderen leven in hun eigen Spaanstalige wereld en snappen er meestal niet veel van. Eén van hen is haar valies kwijt. Een Canadese dame ook: tijdens de overstap in Warschau. Twee Nederlanders missen ook hun bagage – God weet waar. Deze krijgen de volgende dag in Moskou reeds hun koffers. De Ecuadoriaanse dame na 3 dagen. De Canadese… pas bij aankomst in St. Petersburg. De Vlamingen hebben geluk: niemand moet beroep doen op een noodoplossing van de Chicherin.

Afbeeldingsresultaat voor moskou north river terminal

De cruiseschepen liggen aangemeerd in de North River Terminal met dit iconisch gebouw uit het Sovjet tijdperk. Het herinnert aan een treinstation in Indië gebouwd door de Britten. Momenteel wordt het helemaal gerestaureerd. Het stond in de steigers en was helemaal verpakt tegen het stof. Onderstaande video dateert van een jaar geleden.

Indeling van de kajuiten. Wie ooit een cruise op een varend hotel ondernomen heeft, wordt zwaar ontgoocheld. Minimalistisch is een correcte beschrijving. De éénpersoons- en dubbele kajuiten zijn dezelfde met het verschil dat men in een éénpersoonskajuit meer plaats heeft… want… het tweede bed wordt niet neergeklapt. Ergo: meer plaats. De “badkamer” is de Spartaanse versie van een inloopdouche: links vind je de wc, achter een douchegordijn, rechts de lavabo met spiegel en daarnaast de douchekop. Heel de “badkamer” is eigenlijk wat men noemt een “wet room”. Op de vloer een soort anti-glijmat. Het is even wennen. Na drie dagen lijkt de sanitaire ruimte niet meer zo klein. Tenslotte heeft het ook voordelen: uitglijden is onmogelijk vermits er geen plaats voor is. Elektrisch scheren kan; haar drogen niet. Een stopcontact vind je in een kastje in de kajuit, waar er zich achter de deur een spiegel – voor vol ornaat – bevindt. Je moet er wel aan denken de handdoeken achter de douchegordijn bij de wc-pot (steeds deksel sluiten) op te hangen en de keuzeknop voor water (lavabo of douche) in de gewenste stand te zetten. Iets dat we net voor een landgang vergaten met als resultaat dat we onze druipnatte kleding snel-snel moesten zien droog te krijgen…) Gelukkig werkt de verwarming, resp. airco, goed en hebben we een haardroger bij. Die verwarming hebben we trouwens niet nodig gehad. We konden zelfs aan dek in een hemdje en korte broek zonnen tijdens de vaart naar een volgende bestemming, die trouwens ook ‘s nachts plaats vond.

De maaltijden aan boord zijn prima verzorgd. Ontbijt volgens westerse maatstaven met Russische accenten. Rare eieren met bijna witte dooiers. Eveneens rare eierbereidingen met een soort omelet in een ovenschaal gebakken en vervolgens in blokjes gesneden. Lekkere blini’s (pannenkoeken) met verschillende vullingen. Douwe Egberts koffie. Diverse soorten thee. Russen eten naar verluidt drie keer per dag warm. Worstjes, groenten, kroketten met verschillende samenstellingen: je kan het zo gek niet verzinnen of ze maken er kroketten van. Yoghurt (lijkt op de Griekse), fruit, granen en gedroogde vruchten, sapjes, water, verschillende broodsoorten en croissants. Zoetigheden, gebak, taart.

Elke dag menukeuze, op voorhand in te vullen. Voorgerecht, soep (een Rus kan niet zonder soep, vernemen wij), hoofdgerecht, dessert. Het zijn uitzonderingen die heel het menuaanbod kunnen opeten. Na twee dagen slaan wij eetsuggesties over, vermits we niet alles soldaat kunnen maken.

Personeel staat in uniform “in Reih’ und Glied’ de gasten op te wachten en functioneert als een goed geoliede motor. Talenkennis zwak. En dat blijkt een constante tijdens heel de reis. Morgen schrijven we verder. Onze tuin moet dringend onder handen genomen worden.

Wolgacruise (10)

Afbeeldingsresultaat voor wolga cruise moskou st petersburg

De volgende vier dagen verblijven we in Sint Petersburg, het hoogtepunt van deze vakantie. Op het programma: een stadstour, de St. Isaackathedraal, de Petrus en Paulusvesting, het Hermitage, het zomerpaleis van Katharina de Grote met de geroofde en herstelde barnstenen kamer, een kanalenboottocht, winkelen in de Nevsky Prospekt en op 25 km van de stad het “Russische Versailles”, het Peterhof met de paleistuinen tot aan de Finse Golf.

Vervolgens vliegen we via Moskou terug naar Zaventem. Op hoop van zegen. Liefst mét onze valiezen en zonder staking bij aankomst.

Afbeeldingsresultaat voor map st petersburg

Wolgacruise (8)

Afbeeldingsresultaat voor wolga cruise moskou st petersburg

Via het Wolgakanaal naar het kleine eiland Kizhi – Unesco werelderfgoed – in het NO van het Onegameer: een Russisch Bokrijk met architecturale voorbeelden uit verschillende Russische regio’s. Windmolens, kerken, schuren, werkplaatsen met lokale ambachten, huisjes… allemaal in hout. De houten kerken werden zonder één nagel gebouwd, slechts met stammen, en ineen passende houten balken en planken. Bouwgereedschap: een bijl.

Wolgacruise (7)

Afbeeldingsresultaat voor wolga cruise moskou st petersburg

Het kleine dorp Goritsy en het Kirillo-Belosersky klooster, dat een bijzondere rol in de geschiedenis gespeeld heeft. Het klooster werd een toevluchtsoord voor de edelen in de Tijd der Troebelen na de dood van Ivan de Verschrikkelijke. Eén van de oudste kloosters en vestigingen van Rusland. Vandaag: museum Russische iconografie én belangrijk bedevaartsoord voor gelovigen.

Wolgacruise (6)

Afbeeldingsresultaat voor wolga cruise moskou st petersburg

Vandaag leggen we aan in Yaroslavl, gesticht in de 11de eeuw door prins Yaroslav de Wijze. Bloeiperiode in de 16de en 17de eeuw. Het historisch centrum staat op de lijst van het Werelderfgoed. Op het programma het Transfiguratieklooster, de St. Elias Profeetkerk, het 18de eeuwde Gouverneurshuis, de St. Nicolaas de Wonderwerkkerk. Vrije tijd. Markt.

Wolgacruise (5)

Afbeeldingsresultaat voor wolga cruise moskou st petersburg

Na het doorvaren van verschillende sluizen, aangelegd onder Stalin, bereiken we Uglich, waarheen Maria Nagaya, de 7de vrouw van Ivan de Verschrikkelijke, verbannen werd. Tegenwoordig één van de meest geliefde stadjes van de Gouden Ring. Op het programma staan het Kremlin, de Kerk der Verrijzenis en de St. Dimitrius Bloedkerk, gebouwd op de plaats waar de zoon van Ivan de Verschrikkelijke om het leven werd gebracht. Vrije tijd.